Özet:
Ortadoğu toplumları, 19. asır kolonyal örüntülerin yerel otoriter rejimlerle takas edilmesi akabinde Batı menşeli egemen eko-politik paradigmalara maruz kalmaya devam etmiştir. Küresel paradigmalarla gelişen değişmeler, henüz milletleşme, kapitalistleşme ve modernleşme süreçlerini tamamlayamayan geniş geleneksel ve muhafazakâr halk tabanına sahip ülkelerde sosyo-kültürel yapı değişimlerine karşı direnç oluşturmuş; içsel çatışma ve toplumsal huzursuzluk koşulları yaratmıştır. Bu dönemde egemen ekonomi paradigması olan neoliberalizmin Ortadoğu ülkelerine sirayetiyle iktidar odaklarında ve toplumsal tabakalaşmada önemli bir değişim gerçekleşmiştir. Neo-liberalizm toplumun en geniş tabanı olan orta-alt ve alt sınıfların kitlesel halde kente göçü, işsizlik ve kentsel yoksulluk, geleneksel erkeklik ve kadınlık normlarıyla çatışan pek çok toplumsal sıkışma alanı yaratmıştır. Bu çalışmanın amacı Ortadoğu’daki sosyal hareketlerin tarihsel derinliği içerisinde ele alınmasına paradigma değişimi perspektifiyle tarihsel sosyolojinin sorgulama noktaları üzerinden bir katkı sunmaktır. Çalışmada Ortadoğu’da ulus-devlet formasyonları ile demokratikleşme sorununa değinilerek Ortadoğu’nun tarihsel ve sosyolojik problemleri ile sosyal hareketler arasında bir köprü kurmayı amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmada modernleşme ve küreselleşmeye dayalı paradigmalar ile modernleşme deneyiminde devlet-toplum arasındaki gerilimin köklerine değinilmektedir.

Abstract:
Middle Eastern societies continued to be exposed to Western-originated dominant eco-political paradigms following the exchange of 19th-century colonial patterns with local authoritarian regimes. Exchanges developing with global paradigms have built up a resistance to socio-cultural structural changes and created conditions of internal conflict and social unrest in countries with a broad traditional and conservative public base that have not yet completed their nation-building, capitalization, and modernization processes. In this period, with the spread of neoliberalism the dominant economic paradigm to Middle Eastern countries, a significant change occurred in the centers of power and social stratification. The massive urban migration of the lower-middle and lower classes, who constitute the broadest base of society, unemployment, and urban poverty under neoliberalism have created many areas of social compression that conflict with traditional masculinity and femininity norms. The purpose of this study is to contribute to the handling of social movements in the Middle East within their historical depth, through the questioning points of historical sociology from a paradigm shift perspective. The study aims to build a bridge between the nation-state formations and democratization problem in the Middle East, its historical and sociological problems, and social movements. Accordingly, the study addresses the roots of the tension between the state and society in the modernization experience, through paradigms based on modernization and globalization.

Anahtar Kelimeler: Egemen Paradigma, Paradigma Değişmesi, Arap Hareketleri, Tarihsel Sosyoloji

Keywords: Dominant Paradigms, Paradigm Shift, Arab Movements, Historical Sociology

Makale dosyasını indir